MESS- PROJEKAT "International Young Makers in Action"

IYMA logo
Trajanje
Disciplina
Iznos
400000
Status
Program
Kultura

International Young Makers in Action (Međunarodni mladi umjetnici/e u akciji), ili skraćeno IYMA, jedan je od projekata podržanih od programa Kreativna Evropa. U njemu  učestvuju partneri iz Holandije, Španije, Ujedinjenog Kraljevstva, Poljske, Italije i Bosne i Hercegovine. Vodeća organizacija je Its Festival iz Amsterdama, a ostali partneri su ACT festival iz Bilbaa, BE Festival iz Birmingema, ITSelF iz Varšave, Short Theatre iz Rima i MESS. Projekat je nastao na inicijativu Its Festivala, ACT festivala i SKENA UP festivala iz Prištine. Tim MESS-a je prihvatio poziv da im se pridruži. O projektu IYMA govori Selma Spahić, umjetnička direktorica i selektorica MESS-a. Početna ideja saradnje bila je fokusirana na studente i studentice, ali zbog prirode partnerskih festivala, od kojih neki selektiraju samo profesionalne predstave, proširena je na mlade umjetnike/ce, što je dosta široko polje i omogućava više slobode pri odabiru predstava.

Selma Spahić by Dražen Šokčević

Selma Spahić by Dražen Šokčević 


Glavna aktivnost projekta je razmjena predstava iz evropskih zemalja, koje pod oznakom programa IYMA čine vrlo bitan dio svakog od festivala. Cilj je da uspješne predstave obiđu što više festivala u mreži, a zatim dobiju priliku i da putuju na druge festivale. Edukativni segment je vrlo važan za svakog od partnera, pa se u različitim modelima uvijek održavaju i IYMA radionice. Nekada su to radionice za učesnike određenog uzrasta, u okviru kojih se gledaju predstave i diskutuje o njima, a nekada, što je slučaj MESS-a, studentima i studenticama, te mladim profesionalcima/kama radionice drže iskusniji stručnjaci/kinje. Sastanci partnera održavaju se minimalno dva puta godišnje uživo, pored online sastanaka tokom godine. 

Projekat, koji je, zapravo, prava festivalska mreža, traje od 2010. godine. U početku su, pored pobrojanih, u projektu bila još dva partnera – Fabrica Movimentos iz Portugala i FIST iz Srbije. MESS je prve dvije godine ravnopravno učestvovao u projektu i dobijao grant, ali nije mogao biti partner zbog tadašnjeg pravila Kreativne Evrope. Svake dvije godine su morali aplicirati sa novim projektom, koji je bio nadogradnja prethodnog. Najrecentniji, koji je završen u oktobru 2016. i za koji se izvještaj još procesuira, obuhvatao je kalendarski po dvije ili tri edicije svakog od festivala. Njihova nova aplikacija, koja ima potpuno izmijenjen koncept rada mreže, predata je u oktobru i nadaju se pozitivnom rezultatu. 

Ukupni budžet projekta, koji traje od 2014. do 2016. je 400 000 EUR, dok sredstva dobijena od Kreativne Evrope iznose 200 000 EUR za cijelu mrežu. Nosilac projekta ima najveći grant, ali i najveću kontribuciju. Svako izdanje festivala dobije 11 000 EUR za minimalno četiri predstave i radionicu, dok je kontribucija MESS-a 12 000 EUR.


Među festivalima se razvio pravi partnerski odnos. ACT festival ima nagradu BE, s kojom pobjednik/ca automatski ide na birmingemski festival i obrnuto, BE festival ima nagradu MESS, pa nam pobjednici/e doputuju u Sarajevo. Za to mora postojati veliko povjerenje u selektorski rad ljudi koji vode festival. Mnogo je primjera uspješne saradnje. Recimo, britanska trupa Ad Infinitum, koja je na MESS-u gostovala sa “Translunar Paradise”, jednom od rijetkih predstava ocijenjenih od publike sa 10.0, proputovala je sve festivalske mreže, a nakon MESS-a je otišla u Kolumbiju, te započela i sjevernoameričku turneju. Fenomenalno je vidjeti da trupe, koje tek počinju, prođu kroz mrežu i završe, na primjer, u londonskom teatru Barbican. To bi trebalo da je cilj, da IYMA bude odskočna daska. Naravno da to nije jednostavno i nekada se predstava zaustavi na jednom ili dva festivala, ali su u šest godina imali desetak ovakvih blistavih primjera, što je veliki uspjeh. 

-Translunar Paradise-, Ad Infinitum- Velija Hasanbegović

"Translunar Paradise", Ad Infinitum photo by Velija Hasanbegović

 

Pozitivni učinci učešća MESS-a u program Kreativna Evropa su veliki, jer se radi o suštinskom umrežavanju evropskih festivala, za šta postoje obezbijeđena osnovna sredstva i ostalo je na učesnicima i na partnerskoj saradnji. Zahvaljujući IYMA programu, diplomske predstave “Odette i Odile”, glumica Amile Terzimehić i Ene Kurtalić, i “Džepovi puni kamenja”, glumaca Adija Hrustemovića i Igora Skvarice, putovale su u Amsterdam, Prištinu, Varšavu, Beograd, te su ih nakon toga zvali i u druge evropske gradove. Mladi umjetnici i umjetnice rijetko dobiju priliku da učestvuju u festivalima, upoznaju kolegice i kolege, gledaju predstave, razmjenjuju modele rada i uvezuju se za buduće projekte. Tokom godina su pojedinačno slali brojne studente i studentice da učestvuju u organizacijama festivala i radionicama. Kao neko ko praktično radi u teatru, Selma Spahić smatra da je najpozitivniji aspekt konkretnost projekta. Finansijska podrška usmjerena je na putne troškove, smještaj i dnevnice umjetnika i umjetnica, za gostujuća igranja i učešće u radionicama, a ne npr. za konferencije, na kojima se satima diskutira, a koje ne rezultiraju konkretnim umjetničkim činom u susretu s publikom.

 

-Odette i Odile-, Ena Kurtalić i Amila Terzimehić- Velija Hasanbegovic

"Odette i Odile", Ena Kurtalić i Amila Terzimehić, photo by Velija Hasanbegović

-Tramvaj zvani žudnja-, diplomski rad Dine Mušanović- Nikola Blagojević

"Tramvaj zvani žudnja", diplomski rad Dine Mušanović, photo by Nikola Blagojević

-Sad sam lucky-, Matija Ferlin- Nikola Blagojević

"Sad sam lucky", Matija Ferlin photo by Nikola Blagojević

-Age-, Francesca Pennini- Nikola Blagojević

"Age", Francesca Pennini photo by Nikola Blagojević

Problemi u pripremama i realizaciji projekta nastaju zbog nekompatibilnosti sistema poslovanja. MESS posluje trezorski, kao javna ustanova, ima račun javnih prihoda, koji je zajednički za sve budžetske korisnike na nivou Kantona Sarajevo. To otežava dinamiku finansijskih transakcija. S druge strane, nakon pojašnjenja, koja bi upućivali Amsterdamu, odnosno Briselu, uvijek bi nailazili na razumijevanje i fleksibilnost.

JU MES “Međunarodni teatarski festival – Scena MESS” je javna ustanova, koja ima obezbijeđeno bazično finansiranje od osnivača, Kantona Sarajevo. To im uveliko olakšava aplikaciju, jer od vlastitih programskih sredstava mogu planirati učešće u iznosu koji je ovaj projekat zahtijevao. Festival aplicira i na sve konkurse za kulturu, na svim nivoima vlasti, te osigurava sponzore i donatore. S druge strane, u slučaju da su aplicirali kao nosilac projekta, a ne kao partner, sredstva koja bi trebali osigurati vjerovatno bi prevazišla njihove mogućnosti. To zavisi od procenta učešća koji bi morali obezbijediti. To je sljedeći zadatak, za koji se nadaju da će prilikom idućeg poziva za apliciranje uspjeti ispuniti. 

Ovdašnje institucije, osim nedostatka edukacije u domenu pisanja aplikacija i izvještavanja, nemaju izgovor za nepodnošenje aplikacija za sredstva. Često će se desiti da projekat ne prođe, što je, poslije višemjesečnog rada, zaista poražavajuće. S druge strane, za razliku od nezavisnog sektora, koji zavisi od prihoda koje mora sam osigurati, odbijeni projekat neće zaustaviti rad institucija, a profesionalna korist, koju donose projekti ukoliko imaju prave partnere i jasan cilj, vrlo je velika. 

Mnogo je različitih žarišta, koja bi se trebala rješavati, ali za početak – državnom investicijom u nezavisnu kulturu. Šta može mlada osoba koja završi akademiju? Aplicirati za projekat i dobiti sramno mali grant, za koji ne može platiti ni troškove iznajmljivanja prostora? Uz to, pozivi za dodjelu sredstava nekada se raspišu u septembru za tekuću godinu, a odobre u decembru, nekada u julu, pa se odobre u novembru. Kada da se projekat napravi? Kako da se mladi ljudi ohrabre da istražuju i eksperimentiraju, razvijaju našu scenu i demantiraju etablirane institucije? Kada da se stvori platforma da mogu strastveno da rade svoje projekte, ne razmišljajući komercijalno, da probaju, griješe, a zatim naprave odlične stvari? Prirodno bi se stvorili umjetnički timovi i imena, koja prepoznaju festivali, a zatim na putovanjima slijede upoznavanja kolega i kolegica, uvezivanja i posljedično zajedničke aplikacije za grantove. To je dugotrajan proces, u koji nadležne vlasti moraju da investiraju i to ne samo finansijski. Ovako su mladi umjetnici/e prepušteni/e sami sebi da plivaju uzvodno, ako uopšte imaju hrabrosti da se upuste u samostalan rad. Na sreću, i to je zaista odlično, sada imaju desk i adresu, gdje se mogu obratiti za tehničku podršku pri apliciranju i, uz to, Akcija organizira edukaciju skoro na mjesečnom nivou.

Od aktivnosti, koje su bile posebno zanimljive za publiku Spahić izdvaja web stranicu mreže, koja je vrlo zanimljiva, a jednostavan primjer baze podataka o trupama i pojedincima/kama, koje su bile dio mreže posljednjih godina. Ona je odličan temelj, koji će se dalje razvijati.

Tim MESS-a se namjerava ponovo prijaviti na konkurse Kreativne Evrope. Iako su svjesni/e prepreka koje prijavljivanje, održavanje projekata i izvještavanje podrazumijevaju, te napora da se umjetnost prilagodi strogo birokratskom diskursu, a ponekad i temama i strategijama koje nemaju temelj u stvarnim potrebama umjetnika i umjetnica, projekti u konačnici omogućavaju internacionalnu saradnju, što je beskrajno važno u trenutku kada se kulture sve više zatvaraju u sebe i kada etnonacionalni diskurs preovladava u kulturnim strategijama, kada ih uopće i ima.

S obzirom na lično iskustvo prijave i izvještavanja, Spahić bi, mada smatra da zvuči banalno, preporučila bosansko-hercegovačkim kulturnim organizacijama i institucijama da istraju i da ne odustaju od prijavljivanja na konkurse Kreativne Evrope. Iako zna biti frustrirajuće i komplicirano, moguće je. Kreatore/ke aplikacijskih pricedura Spahić bi zamolila za pojednostavljivanje administrativnog procesa prijavljivanja i izvještavanja i za lično svjedočenje rezultatima rada, koje je višestruko plodnije - kada se pogleda pozorišna predstava, koja je povezala mlade ljude iz tri ili pet država Evrope, koji su se godinu dana posvećeno bavili određenom temom i zajedno istraživali, ulaganje se već isplatilo.